آتشفشان

 

آتشفشان:

 

آتشفشان روزنه‌ای در سطح زمین است که سنگ‌های گداخته، خاکستر و گازهای درون زمین از

 آن به بیرون فوران می‌کنند. فعالیت آتشفشانی با برون‌افکنی سنگهای مذاب، با گذشت زمان باعث پیدایش کوه‌های آتشفشانی بر سطح زمین می‌شود. آتشفشان‌ها معمولاً در نقاطی یافت می‌شوند که صفحه های سخت پوسته زمین‌ساخت، همگرایی یا واگرایی دارند. هر آتش فشان سه قسمت اصلی دارد : 1 - دهانه که نوک آتشفشان است . 2 - اتاقک مواد مذاب و داغ آتش فشان : محلی که مواد مذاب قبل از فوران آن جا جمع می شود . 3 - مجرای مرکزی : محل اتصال اتاقک به دهان آتش فشان است.

 

درون زمین تودهٔ سنگهای آذرین با حرارت بسیار زیاد(حدود 1000 درجه سانتیگراد و بیشتر ) وجود دارد که ماگما (تَفتال) نامیده می شود. ماگما با رسیدن به سطح زمین، سرد و جامد شده و گُدازه نامیده می‌شود که این فرایند باعث تشکیل آتشفشان می‌شود. در ماگما و گدازه حباب‌های گاز وجود دارد که در زمان فوران باعث انفجار می شود.

 

بروز آتشفشان تأثیراتی به همراه دارد که یکی از آن‌ها تغییر آب وهوا است. آتشفشان می‌تواند باعث بارش باران و ایجاد رعد و برق شود. آتشفشانها می توانند تأثیراتی درازمدت در وضعیت آب‌وهوا ایجاد کنند. از طرف دیگر، گدازههایی که سریع حرکت می‌کنند، می توانند باعث مرگ انسانها شوند؛ چون خاکستر حاصل از بروز آتشفشان، تنفس را دشوار می کند.

 

دیدگاه کلی ما نسبت به آتشفشان ها:

وقتی که از فعالیت آتشفشانی صحبت می‌شود در فکر خود فوران‌های بزرگ، سیل‌هایی از گدازه، بهمن‌هایی از سنگ‌های گرم و خاکستر، گازهای سمی و خطرناک و انفجارهای شدید در نظر

 مجسم می‌نماییم که با مرگ و خرابی همراه‌است. به قول ریتمن کسی که این حوادث را می‌بیند هرگز نمی‌تواند فراموش کند و این امر به قدرت عظیم طبیعت و ضعف نیروی انسانی مربوط است.

                                                  

بزرگ ترین آتشفشان فعال فعلی کره زمین:

بزرگترین آتشفشان کره زمین مونالوآ نام دارد که بخشی از جزایر هاوایی را تشکیل می‌دهد. محیط قاعده مخروط این آتشفشان ۶۰۰ کیلومتر و قله آن نسبت به کف اقیانوس که آن را احاطه کرده‌است ۱۰ کیلومتر ارتفاع دارد. این آتشفشان، همراه با سایر قسمت‌های جزایر هاوایی نشان‌دهندهٔ موادی هستند که به وسیله فوران‌هایی که از یک میلیون سال پیش تاکنون ادامه داشته‌اند، بیرون ریخته شده‌اند.

 

 

 

 

نمونه هایی از فوران های مهم دنیا:

1.آتشفشان وزوو    

کوه وزوو یا وزوویوس از معروف‌ترین آتشفشان‌های فعال ایتالیاست. این آتشفشان چینه‌ای در شرق ناپل قرار دارد، و تنها آتشفشان اروپای قاره‌ای است که در صد سال اخیر فعال بوده است، هر چند به نظر می‌رسد مدتی است خاموش است. آخرین فوران آن در سال ۱۹۴۴ رخ داد.

شهرت وزوو به دلیل تخریب شهرهای پمپیی، هرکولانوم و استابیا  است که در سال ۷۹ میلادی در لایه‌ای از خاکستر و گل فرورفتند و تا امروز در همان وضعیت باستانی نگاهداری شده اند. این آتشفشان در طول هزاره‌های اخیر بارها فوران کرده است، و به دلیل فوران‌های انفجاری و نیز جمعیت زیادی که در این محدوده زندگی می‌کنند، جزء خطرناک‌ترین آتشفشان‌ها می‌باشد.

وزوو که سال‌ها الهام‌بخش افسانه‌ها بوده است، از سال ۱۹۹۵ پارک ملی محسوب می‌شود 

2.آتشفشان مونولوآ

توضیح در صفحه ی قبلی

3.آتشفشان پله

نخستین نشانه های آغاز فعالیت کوه پله با متصاعد شدن بخارهایی از دهانه آن در سال 1900 میلادی ظهور کردند.

در ماه آوریل سال 1902 میلادی ، اهالی منطقه از رایحه بسیار نامطبوعی که به دلیل متصاعد شدن بخارهای گوگردی بود ، به عذاب آمده بودند و تعداد زمین لرزه ها افزایش یافت.در روزهای 2 و 3 مه کوه با غرش وحشتناکی خاکسترهای آتشفشانی را از دهانه اش بیرون ریخت . با این حال دانشمندان اعلام کردند شهر سن پیر به دلیل موقعیت جغرافیایی اش از فوران مواد مذاب در امان است.

در روز 8 مه در ساعت 8 و 2 دقیقه انفجار مهیبی در کوه پله رخ داد و در یک چشم به هم زدن خاکسترهای آتشفشانی ، مواد مذاب و گازهای شعله ور شهر سن پیر و بندرگاه آن را مدفون ساختند. همه چیز آتش گرفت.

به این ترتیب ، در روز 8 مه سال 1902 میلادی کوه آتشفشان پله از خوابی طولانی بیدار شد ، این آتشفشان مهیب فوران کرد و شهر سن پیر و 28 هزار ساکن آن را نابود کرد فعالیت آتشفشانی پله تا سال 1905 میلادی ادامه داشت و آنگاه دوباره برای مدت نامشخصی به خواب رفت.

 

4.آتشفشان بزیمیانی

فوران کوه بزیمیانى واقع در کامچاتکا،از مهیبترین فورانهای انفجارى تاریخ معاصر است.فوران این کوه، که در سال 1956 اتفاق افتاد، فقط چند دقیقه طول کشید و بعد ھیچگونه فعالیتى در آن دیده نشد.این کوه در شهر کامچاتکا در کشور روسیه با ارتفاع 2882 متر واقع است .

5.آتشفشان پاری کوتین در مکزیک ا  

این آتشفشان شکل ساده و منظمی دارد و تولد آن در شب 20 فوریه 1943 با خروج

اسکوری نمایان گردید صبح روز بعد از ان ارتفاع مخروط آتشفشانی به 9 متر رسید و یک

هفته بعد 150 متر در شش ماهگی 350 متر و در یک سالگی 540 متر ارتفاع پیدا کرد

در حالیکه قطر قاعده آن به 1600 متر رسید گدازه های روان که از یکی از دامنه های آن

سرازیر شد تا چندین کیلومتر محل خروج حرکت نمود و شهر سن خوان پارانگاریکوتو را

که در 10 کیلومتری آن قرار داشت نابود کرد برای اولین بار در تاریخ آتشفشان شناسی

محققین توانستند توصیف کاملی از تولد یک آتشفشان را به لحظه شرح دهند و حتی از

مراحل آن فیلم برداری نمایند.( پاری کوتین در مکزیک)

     

6.آتشفشان سنت هلن

کوه سنت هلن آتشفشان چینه‌ای فعالی واقع در رشته‌کوه کسکیدز در ایالت واشنگتن در ایالات متحده آمریکا است. ارتفاع این کوه تا پیش از فوران فاجعه‌بارش در ۱۸ مهٔ ۱۹۸۰ به ۲۹۴۹ متر (۹۶۷۷ فوت) می‌رسید اما پس از فوران ارتفاع آن به ۲۵۴۹ متر (۸۳۶۳ فوت) کاهش یافت.

کوه سنت هلن توسط کاپیتان جرج ونکوور و به افتخار دوستش آلن فیتزهربرت، سفیر بریتانیا در دربار اسپانیا که با عنوان بارون سنت هلن شناخته می‌شد چنین نام‌گذاری شده است. این کوه همچنین زمانی به نام کوه فوجی آمریکا شهرت داشت.

در روز ۱۸ مهٔ ۱۹۸۰ در ساعت ۸:۳۲ بامداد، زمین‌لرزه‌ای به شدت ۵٬۱ ریشتر سنت هلن را لرزاندکه در نتیجهٔ آن تمام دامنهٔ شمالی کوه در بالای برآمدگی ایجادشده شروع به ریزش در امتداد شکاف شرقی-غربی ایجادشده در قله کرد. بر اثر این ریزش، بهمن واریزهٔ بزرگی به وجود آمد که درعرض چند دقیقه به دریاچه اسپیرت رسید. همچنین این رانش بزرگ سبب از دست‌رفتن ناگهانی فشار محصورشده در بالای آب‌های زیرزمینی و آزادشدن نیروی عظیمی شد که در این مدت فوران‌های بخاری کوه را سبب شده بود. در نتیجه، انفجار هیدروترمال عظیمی روی داد که موجب ریزش بهمن و طوفانی از سنگ شد که نابودی بادبزنی‌شکل منطقه‌ای به مساحت تقریبی ۱۵۰ مایل مربع در شمال کوه را که تا پیش از این پوشیده از جنگل بود را رقم زد.

 

گونه های آتشفشان ها:

نوع ماگمای درون زمین می تواند آتشفشان‌های متفاوت ایجاد کند. اگر ماگما کاملا رقیق باشد، گاز درون آن به آسانی رها می شود و در نتیجه انفجاری صورت نمی‌گیرد. به این ترتیب، ماگما فقط از کوه بیرون می آید و در کنارهها جریان می یابد؛ مثل آتشفشان هایی در هاوایی و کوه «اتنا». اگر ماگما غلیظ و چسبناک باشد، گاز درونش به آسانی رها نمیشود، در نتیجه انفجار صورت میگیرد

 

 

گونه های آتشفشان ها :

آتشفشان‌های نقطه‌ای که مواد گداخته از یک محل بیرون می‌آید (آتشفشان نوع مرکزی)

آتشفشان‌های شکافی یا خطی که فوران آن در امتداد یک شکاف صورت می‌گیرد.

انواع آتشفشان‌های نقطه‌ای عبارتند از:

آتشفشان‌های نوع هاوایی یا سپری

آتشفشان‌های نوع استرومبولی

آتشفشان‌های پرکابی

آتشفشان‌های نوع پله

آتشفشان‌های نوع ولکانو

انواع آتشفشان‌های شکافی یا خطی عبارت اند از:

فوران‌های خطی غیر انفجاری(آرام)

فوران‌های خطی انفجاری

اهمیت آتشفشان شناسی:

از نظر اقتصادی: استفاده از انرژی گرمایی آن و انرژی گازهای فومرولی در گردش توربین و به دست آوردن مواد شیمیایی با ارزش که امروزه در ایتالیا، زلاندنو، ژاپن و ایسلند اهمیت پیدا کرده‌است و در کشور ما نیز اخیراً برای استفاده از نیروی حرارتی زمین (انرژی ژئوترمال) حفاری‌هایی انجام شده‌است. فواید آتش فشان 80 درصد مردم در پایتخت ایسلند از گرما و آب گرم طبیعی آتش فشان ها برای مصرف خود استفاده می کنند

/ 0 نظر / 18 بازدید